Taksi Şoförü Yolcuyu Reddedebilir mi? Hangi Durumlarda

Taksi bir kamu hizmetidir; yolcu keyfî sebeplerle reddedilmez, ama güvenliği tehlikeye atan durumlar istisnadır.

Genel ilke

Ticari taksi, halka açık bir hizmettir. Mesafenin kısa olması, gidilecek yerin sürücünün işine gelmemesi gibi keyfî sebeplerle yolcu reddetmek bu hizmetin anlayışına aykırıdır. Yolcu açısından kısa bir mesafe çoğu zaman en çok ihtiyaç duyulan yolculuktur: yağmurda eczaneye, ağır bir poşetle eve, ya da yürümekte zorlanan biri için birkaç sokak öteye.

Ayrımcılık yasağı

Bu ilkenin hukuki bir dayanağı da var. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu cinsiyet, ırk, renk, dil, din, etnik köken, sağlık durumu, engellilik ve yaş gibi temellere dayalı ayrımcılığı yasaklar. Kanunun 5. maddesi, ulaşım hizmeti sunan gerçek kişilerin ve şirketlerin bu hizmetten yararlanmak isteyen kişi aleyhine ayrımcılık yapamayacağını açıkça yazar. Engelliler Hakkında Kanun da engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılığı yasaklar. Kısacası reddin gerekçesi yolcunun kim olduğu olamaz; ancak güvenlik ya da kapasite gibi nesnel bir durum olabilir.

Engelli yolcu ve makul düzenleme

Aynı kanun, hizmeti sunanların farklı engelli gruplarının ihtiyaçlarını dikkate almasını ve makul düzenlemeleri yapmasını bekler. Rehber köpekli bir yolcuya ayak boşluğunda yer açmak, koltuk değneklerini bagaja yerleştirmek ya da işitme engelli bir yolcuyla yazışmak bu türden küçük düzenlemelerdir. Bu yolculukların ayrıntısını rehber köpekle yolculuk ve alçılı bacakla biniş yazılarımızda anlattık.

Makul istisnalar

Kapasite: Araçta güvenli şekilde taşınabilecek yolcu sayısı aşılıyorsa. Beş kişilik bir grup için iki aracın nasıl ayarlanacağı birden fazla taksiyle yolculuk rehberimizde.

Güvenlik: Yolcunun davranışı sürücüyü ya da trafik güvenliğini açıkça tehlikeye atıyorsa. Bu istisna dar yorumlanır: yolcunun yorgun, hasta ya da yanında çocuk olması bir güvenlik riski değildir; saldırgan davranış ya da sürücüye yönelik tehdit ise öyledir.

Tehlikeli eşya: Yanıcı, patlayıcı ya da aracı kirletecek ölçüde uygunsuz yük varsa. Bisiklet ya da büyük bir eşya söz konusuysa bu bir ret sebebi değil, doğru aracın gönderilmesi meselesidir; büyük eşyalar üzerine yazımıza bakabilirsiniz.

Aracın durumu: Araç arızalıysa ya da sürücünün vardiyası bitmişse ve bunu açıkça belirtiyorsa. Böyle bir durumda sürücünün yolcuyu durağa yönlendirmesi ya da başka bir aracı çağırması, sorunu yolcu için de çözer.

Durakta sıra

Duraklarda genellikle sıra düzeni vardır; sıradaki araç yolcuyu alır. Yolcu yine de belirli bir aracı tercih edebilir, bu durakların iç düzenine bağlıdır. Telefonla gelen çağrılar ise genellikle yolcuya en yakın müsait araca verilir. Sıranın ve çağrı dağıtımının nasıl yürüdüğünü durak düzeni yazımızda anlattık.

Yolcunun da uyması gerekenler

Ret yasağı, sürücünün araçtaki her davranışı kabullenmesi anlamına gelmez. Araçta sigara içmekte ısrar eden, kemer takmayı reddeden ya da sürücüye hakaret eden bir yolcuyla yolculuğa devam etmek istememek anlaşılır bir tepkidir. Takside tütün ürünü tüketmenin kanunla yasak olduğunu sigara, yemek ve içecek yazımızda anlattık.

Reddedildiğinizi düşünüyorsanız

Sakin kalın, plakayı ve saati not edin. Durağa ya da işletmeye bilgi verin; tekrar eden bir durumsa belediyenin şikâyet kanallarına başvurun. Telefonla çağrılan araçlarda bu tür sorunlar çok daha az yaşanır. Başvurunun hangi bilgilerle yapılacağını şikâyet rehberimizde topladık.

Ayrımcılık başvurusu

Bir ayrımcılık yaşadığınızı düşünüyorsanız Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na başvurabilirsiniz. Kanuna göre önce durumun düzeltilmesi ilgili taraftan istenir; talep reddedilir ya da otuz gün içinde cevap verilmezse Kuruma başvurulur. Başvuru illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla da yapılabilir ve ücretsizdir. Somut bir olayda hangi gerekçenin haklı sayılacağı koşullara göre değişir; güncel mevzuatı kontrol edin, gerekirse bir hukukçuya danışın. Yolcu olarak bekleyebileceklerinizin özeti yolcu hakları yazımızda.

Sık Sorulan Sorular

Kısa mesafe diye yolcu reddedilebilir mi?

Keyfî sebeplerle reddetmek bu kamu hizmetinin anlayışına aykırıdır.

Hangi durumlarda şoför haklı olarak reddedebilir?

Kapasite aşımı, güvenlik riski, tehlikeli yük ya da araç arızası gibi durumlarda.

Reddedilirsem ne yapmalıyım?

Plaka ve saati not edip durağa ya da belediyenin şikâyet kanallarına bildirin.

Engelli olduğum için taksiye alınmamam hukuka uygun mu?

Hayır; kanunlar engelliliğe dayalı ayrımcılığı yasaklar ve ulaşım hizmeti sunanları da kapsar. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'na ücretsiz başvurabilirsiniz.