Görme Engelli Yolcular ve Rehber Köpekle Taksi

Görme engelli yolcu için en önemli an, aracın bulunmasıdır; sürücünün kapıya gelip kendini tanıtması bu anı kolaylaştırır.

Aracı bulmak

Görme engelli bir yolcu için yolculuğun en zor kısmı, gelen aracı bulmaktır. Çağrı sırasında durumu belirtmek, sürücünün aracı kapıya en yakın noktaya getirmesini ve yolcuya kendini tanıtmasını sağlar. Hangi kapıdan, hangi giriş önünden alınacağınızı söylemek de işi kolaylaştırır: büyük bir sitede "B blok, otopark tarafındaki kapı" gibi bir tarif, sürücünün sizi doğru yerde beklemesini sağlar. Araç geldiğinde sürücünün plakayı ve bağlı olduğu durağın adını söylemesi, yolcunun doğru araca bindiğinden emin olmasının en basit yoludur.

Sesli yönlendirme

Sürücünün kapıyı gösterirken sözlü tarif vermesi ("kapı sağınızda, koltuk hemen içeride") binişi kolaylaştırır. İnişte de kaldırımın ve olası engellerin yeri sözlü olarak söylenebilir.

Önce sormak, sonra yardım etmek

İyi niyetli yardım bazen yolcuyu zorlar. Kolundan tutup yönlendirmek yerine "yardım ister misiniz?" diye sormak ve gerekiyorsa kolunu sunmak doğru yoldur; yolcu nasıl yardım istediğini kendisi söyler. Elini kapının üst kenarına ya da koltuğun sırtına götürmek, başın kapıya çarpmasını önleyen küçük bir inceliktir. Bastonu olan yolcu bastonunu yanında tutmak isteyebilir; bu isteğe saygı gösterilir. Yolculuk sırasında nerede olduğunuzu merak ederseniz sürücüye sormak da doğaldır; büyük bir kavşağı ya da tanıdık bir noktayı geçtiğinizi söylemesi yön duygusunu korur.

Rehber köpek

Rehber köpek, görme engelli bireyin yardımcısıdır ve sıradan bir evcil hayvan gibi değerlendirilmez. Çağrı sırasında rehber köpekle binileceğini söylemek, köpeğin ayak boşluğuna rahatça yerleşeceği bir düzen kurulmasını sağlar. Çalışırken köpeği sevmemek, çağırmamak ve ona yiyecek vermemek gerekir; dikkati dağılan bir rehber köpek işini yapamaz. Uzun bir yolculukta köpeğin su ihtiyacı için kısa bir mola istemek de doğaldır.

Yetki belgesiyle yapılan yolcu taşımalarını düzenleyen Karayolu Taşıma Yönetmeliği, görme engelli yolcunun sertifikalı rehber köpeğinin, ağızlığı ve sağlık belgeleri bulunmak koşuluyla bagaj bölümü dışında uygun bir yerde ücretsiz taşınacağını açıkça yazar; şehirlerarası otobüs yolculuğunda bu kural doğrudan uygulanır.

Varışta yön tarifi

Varış noktasında sürücü, aracın binaya göre nerede durduğunu söyleyebilir: "kapı iki adım sağınızda, önünüzde üç basamak var." Kaldırımda bir direk, yol çalışması ya da park etmiş bir araç varsa bunu belirtmek, yolcunun bastonla tek başına keşfetmesinden çok daha güvenlidir. Yolcu isterse sürücü onu bina kapısına kadar eşlik eder; kapının hangi tarafta açıldığını söylemek bile işe yarar.

Kanunlardaki ilke

Engelliler Hakkında Kanun, engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılığı yasaklar ve makul düzenlemelerin yapılmasını ister. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu da ulaşım hizmeti sunan kişi ve şirketlerin hizmetten yararlanmak isteyen kişi aleyhine ayrımcılık yapamayacağını, farklı engelli gruplarının ihtiyaçlarının dikkate alınacağını belirtir. Kapıya kadar gelmek, sözlü tarif vermek ya da köpeğe yer açmak bu ilkenin günlük hayattaki karşılığıdır. Somut bir uyuşmazlıkta güncel mevzuatı kontrol edin ya da bir hukukçuya danışın; yaşadığınız bir sorunu bildirmek için şoför yolcuyu reddedebilir mi yazısına bakabilirsiniz.

Ödeme ve tutar

Taksimetre tutarının sesli olarak söylenmesi istenebilir. Kartla ödeme ya da tanıdık banknotlarla ödeme iletişimi kolaylaştırır.

Düzenli yolculuklar

Tekrarlayan yolculuklarda aynı sürücünün gelmesi hem güveni hem de pratikliği artırır; bu düzen önceden konuşulabilir. Durağın kayıtları sayesinde adresiniz ve tercihleriniz her seferinde baştan anlatılmaz; durak düzeninin ayrıntısı durağın işleyişi üzerine yazımızda. Sürücünün kapıya kadar eşlik etmesi gibi yardımların sınırını şoför yolcuya nereye kadar yardım eder yazısında topladık.

Köpek tüyüne hassas yolcular için araçların nasıl hazırlandığını hayvan alerjisi olan yolcular yazısında, yazıyla iletişim kuran yolcuları ise işitme engelli yolcular için taksi yazısında ele aldık.

Sık Sorulan Sorular

Görme engelliyim, aracı nasıl bulurum?

Çağrı sırasında durumu belirtin; sürücü kapıya gelip kendini tanıtır.

Rehber köpekle binebilir miyim?

Evet; çağrıda belirtmeniz, köpeğin rahat yerleşeceği bir düzen kurulmasını sağlar.

Ücret tutarını nasıl öğrenirim?

Taksimetre tutarının sesli söylenmesini isteyebilirsiniz.

Rehber köpek evcil hayvan sayılır mı?

Hayır; rehber köpek görme engelli yolcunun yardımcısıdır. Şehirlerarası otobüslerde yönetmelik, belgeli rehber köpeğin bagaj bölümü dışında ücretsiz taşınmasını açıkça düzenler.